23. BAZA LOTNICTWA TAKTYCZNEGO
Historia

23 BAZA LOTNICZA sformowana została 01 stycznia 2001 r. Rozkazem Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Nr Pf - 153 z dnia 28 listopada 2000 r.

23 Baza Lotnicza i 1 eskadra lotnictwa taktycznego powstały w miejsce rozformowanego 1 pułku lotniczego "Warszawa", tym samym dziedzicząc tradycje tej jednostki. 1 pułk lotnictwa myśliwskiego "Warszawa" sformowany został w Grigoriewskoje w 1943 roku. W dniu 15 maja 1993 roku rozkazem Ministra Obrony Narodowej do swych tradycji dołączył tradycje:

  • 7 Eskadry Myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki 1918 - 1921
  • 19 Eskadry Myśliwskiej 1919 - 1921
  • 111 Eskadry Myśliwskiej 1 Pułku Lotniczego 1921 - 1929
  • 113 Eskadry Myśliwskiej 1 Pułku Lotniczego 1933 - 1939
  • 145 Dywizjonu Myśliwskiego Warszawskiego 1940
  • 303 Dywizjonu Myśliwskiego im. Tadeusza Kościuszki 1940 - 1947
  • 316 Dywizjonu Myśliwskiego Warszawskiego 1941 - 1947

7 Eskadra Myśliwska im. Tadeusza Kościuszki wywodzi się z III Eskadry Lotniczej sformowanej 7 listopada 1918 roku samorzutnie przez jej pilotów na lotnisku Rakowice pod Krakowem. Jej pierwszym dowódcą został kpt. Karol Stelmach. Faktycznie jednak dowodził kpt. pil. Camillo Perini. Wkrótce eskadra została przebazowana w rejon Lwowa, gdzie toczyły się ciężkie walki z Ukraińcami. W dniu 21 grudnia 1918 roku eskadrę przemianowano na 7 Eskadrę Lotniczą i włączono do II Grupy Lotniczej, którą dowodził kpt. pil. Stefan Bastyr.

Od 1 stycznia 1919 roku 7 Eskadrą dowodził por. pil. Jerzy Borejsza. Piloci eskadry wyróżnili się w walkach o Lwów i Galicję wschodnią. Prowadzili rozpoznanie oraz atakowali wojska ukraińskie.

Samoloty będące na wyposażeniu 7 Eskadry Myśliwskiej

 

          

W marcu dowódcą sławnej już 7 Eskadry został bardzo zasłużony oficer por. Stefan Stec. On to jako pierwszy umieścił biało - czerwoną szachownicę na swoim samolocie. Dowodzenie po nim przejął por. pil. Ludomił Rayski. W lecie 1919 roku eskadrę przezbrojono w samoloty myśliwskie SPAD - 7.

 

 

 Nazwę "kościuszkowska" nadali 7 eskadrze piloci amerykańscy, którzy przybyli ochotniczo walczyć w szeregach polskiego wojska. Jednak idea utworzenia eskadry "kościuszkowskiej" narodziła się już w 1914 roku w Paryżu. Zainicjował ją wspaniały pilot. kpt. Marian Cooper. Służył on w czasie wojny w korpusie lotniczym "Lafayetto" oraz w elitarnej 137 Eskadrze Skantów. Pradziad kpt.Coopera był, podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, adiutantem dowódcy pułku kawalerii i na jego rękach zmarł gen. Kazimierz Pułaski. Organizując eskadrę "kościuszkowską" chciał kpt. Cooper spłacić dług wdzięczności narodu amerykańskiego wobec Polski za udział Polaków w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Wraz z kpt. Cooperem przybył do Polski płk pil. Cedrik E.Faunt - le - Roy oraz kilku amerykanów.

Życzeniem Amerykanów było, aby skierowano ich na najtrudniejszy odcinek frontu. Nastąpiło to dopiero po interwencji płk Faunt - le - Roya u Józefa Piłsudskiego. Amerykanie zostali skierowani do 7 eskadry. Zgodnie z ich życzeniem, Minister Spraw Wojskowych w dniu 31.12.1919 r. nadał eskadrze nazwę 7 Eskadra Myśliwska im. Tadeusza Kościuszki. Por. pil. Ellist Chess zaprojektował godło eskadry, które nawiązywało do chlubnych tradycji orężnych Amerykanów i Polaków.

 

Godłem eskadry była czapka krakowska i dwie skrzyżowane kosy na tle na tle biało - czerwonych pasów oraz wpisanych przy obwodzie koła 13 niebieskich gwiazdek symbolizujących trzynaście zjednoczonych stanów. Odtąd godło 7 Eskadry symbolizowało najwaleczniejsze jednostki, jakie istniały w Polskich Siłach Powietrznych.

Pod dowództwem płk Faunt - le - Roya 7 Eskadra Myśliwska im. Tadeusza Kościuszki zapisała wspaniały rozdział w księdze historii. Osłaniała i towarzyszyła wojskom polskim maszerującym w kwietniu 1920 r. na Kijów. Piloci wykonywali loty na głębokie tyły wojsk rosyjskich. Rozpoznawali ich pozycje i niszczyli ich lotniska, kilku dostało się do niewoli, wśród nich był kpt. pil. Marian Cooper. Eskadra wykonała w sumie 402 loty bojowe. Szczególnie zasłużyła się podczas walk z konnicą Budionnego, na przedpolach Lwowa. 7 Eskadra Myśliwska była najsłynniejszą i najbardziej waleczną ze wszystkich eskadr z lat wojny z Rosją Radziecką. Walecznych Amerykanów Marszałek Józef Piłsudski uhonorował Srebrnymi Krzyżami Orderu Virtuti Militari.

Równie zasłużona w wojnie z Rosją Radziecką była 19 Eskadra Myśliwska. Przybyła ona do Polski w kwietniu 1919 r. z lotnictwem Błękitnej Armii gen. Hallera. Działania bojowe rozpoczęła na froncie litewsko - białoruskim. Latał w niej ppor. pil. Stefan Pawlikowski i dwóch innych pilotów. Wykonali oni 121 lotów bojowych i odnieśli w rejonie Żodzina kilka zwycięstw powietrznych. Działali w okresie Bitwy warszawskiej na przedpolach Warszawy. Szlak bojowy 19 Eskadra Myśliwska zakończyła w październiku 1920 r. w rejonie Mińska (białoruskiego).

Samolot będący na wyposażeniu 19 Eskadry Myśliwskiej - Sopwitch Dolphin 21.0

19 maja 1921 r. po utworzeniu 1 Pułku Lotniczego 19 Eskadrę połączono z 18 Eskadrą. 7 Eskadra Lotnicza i 18 Eskadra zostały wcielone w jego skład. 7 Eskadrę przemianowano na 111, natomiast w 1933 r. min. z pilotów dawnej 19 Eskadry utworzono 113 Eskadrę myśliwców nocnych, której godłem był czarny puchacz.

 

 

1 Pułk Lotniczy stał się jednostką elitarną polskiego lotnictwa. Ten elitarny charakter jednostki, formy szkolenia wypracowane przez płk.pil. Camillo Perininiego, płk pil. Jerzego Kossowskiego oraz płk pil. Stefana Pawlikowskiego, czyniły z myśliwców niezrównanych mistrzów walki powietrznej, indywidualnie i zespołami, w składzie klucza i eskadry.

W 1939 roku 111 i 113 Eskadra Myśliwska weszły w skład Brygady Pościgowej, której zadaniem była obrona Warszawy. Brygadą dowodził płk pil. Stefan Pawlikowski. Wspólnie z mjr pil. Eugeniuszem Wyrwickim oraz ppłk pil. Leopoldem Pamułą opracowali oni oryginalny w skali światowej system dowodzenia i naprowadzania myśliwców na cele powietrzne. Dzięki tym rozwiązaniom Brygada Pościgowa skutecznie broniła Warszawy.

 

PZL P-7a samolot Brygady Pościgowej

Dysproporcje techniczne piloci 111 i 113 Eskadry Myśliwskiej, jak i całego lotnictwa polskiego, wyrównywali mistrzostwem pilotażu, wolą walki i hartem ducha. Zestrzelili oni 21 samolotów wroga. W 1939 r. księgę asów myśliwskich utworzyli z kościuszkowskiej eskadry: kpt. pil. Zdzisław Krasnodębski, por pil. Wojciech Janusiewicz, ppor. pil. Mirosław Feric, kpr. pil. Stanisław Karubin, kpr. pil. Eugeniusz Szaposznikow.

Do tradycji bojowych warszawskich eskadr myśliwskich nawiązywał sformowanych w maju 1940r. Na lotnisku w Lyonie I/145 Dywizjon Myśliwski Warszawski, którego skład osobowy wywodził się w znacznym stopniu z personelu 1 Pułku Lotniczego. 145 dywizjon osiągnął jako pierwszy z jednostek polskich gotowość bojową. W maju 1940r. bronił Lyonu, obszaru Paryża, Rouen Reux, Rocheford. W krótkiej kampanii piloci 145 Dywizjonu zestrzelili 12 samolotów niemieckich. W czerwcu zostali ewakuowani do Wielkiej Brytanii.

W sierpniu 1940 r. spośród pilotów, głównie 111 Eskadry Myśliwskiej sformowany został 303 Dywizjon Myśliwski im. Tadeusza Kościuszki. Przyjął on tradycje i godło tej eskadry.

 

Wkrótce właśnie ten dywizjon zapoczątkował kolejny, jakże wspaniały rozdział w Księdze Bojowej Chwały kościuszkowskich jednostek. Odznaka Kościuszkowska widniejąca na samolocie lub mundurze lotnika, symbolizowała najwyższe umiejętności bojowe - symbolizowała podniebnego asa. Dywizjon Kościuszkowski w okresie bitwy o Wielką Brytanię zyskał najwyższe uznanie wśród dowódców RAF-u, na cały świat rozsławił imię polskich skrzydeł.

Do końca wojny piloci dywizjonu zestrzelili 202 samoloty Luftwaffe. Był to dywizjon uhonorowany przez Naczelnego Wodza gen. Sikorskiego Krzyżem Srebrnym Virtutii Militari. Żadna inna jednostka Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie nie miała procentowo tylu kawalerów Krzyża Virtutii Militari co 303 Dywizjon Kościuszkowski.

 

Hawker Hurricane

 

Mustang IV

  

Spitfire I

Spitfire II

 

Godny podkreślenia jest fakt, iż "Warszawscy Kosynierzy" w ciągu 15-tu kolejnych dni zestrzelili 44 samoloty Luftwaffe, dystansując wszystkie dywizjony RAF-u. W dniu 15 września 1940 r. w czasie kulminacji bitwy o Wielką Brytanie, kościuszkowcy zniszczyli 15 samolotów. Sławę bojową dywizjonu tworzyli piloci, którzy mieli na koncie kilka zwycięstw. Należą do nich: płk.pil. Witold Urbanowicz, płk. pil. Witold Łokuciewski, płk. pil. Stefan Witorzeniec, płk. pil. Zdzisław Krasnodębski, płk. pil. Jan Zumbach i wielu innych, którzy z najwyższym poświęceniem bronili Londynu i innych miast brytyjskich, osłaniali wojska inwazyjne sprzymierzonych, czy wyprawy bombowe nad Niemcy.

W Wielkiej Brytanii w lutym 1941 r. został sformowany 316 Dywizjon Warszawski. Powstał on z personelu byłych eskadr 113 i 114 a za godło przyjął "Puchacza" 113 Eskadry Myśliwskiej. W 316 Dywizjonie warszawskim pełniło służbę wielu znakomitych pilotów. Latali w nim: gen. pil. Aleksander Gabszewicz (pierwszy polski lotnik odznaczony Złotym krzyżem Orderu Virtuti Militari). 316 Dywizjon Warszawski bronił Bristolu, osłaniał okręty wojenne na kanale La Manche, zwalczał rakiety V-1 nad Londynem. Dywizjon zestrzelił 45 samolotów i 74 latające bomby. Ma również bogate tradycje bojowe.

Do tradycji eskadr myśliwskich 1 Pułku Lotniczego nawiązał utworzony w Grigoriewskoje 1 Pułk lotnictwa myśliwskiego. Wyrazem tego była tożsamość numeru "1" oraz nazwa wyróżniająca "Warszawa". Wielu pilotów od początku identyfikowało się bardzo mocno z tradycjami przedwojennego lotnictwa.

Podstawą formowania 1 samodzielnej myśliwskiej eskadry lotniczej byli żołnierze i oficerowie 1 Dywizjonu Piechoty im. T. Kościuszki oraz oficerowie lotnictwa radzieckiego - Polacy obywatele Związku Radzieckiego. Dnia 7 lipca 1943 r. dowódca 1 dywizji piechoty im. T. Kościuszki płk Zygmunt Berling wydał rozkaz, na podstawie którego przystąpiono do formowania eskadry. Na miejsce formowania eskadry wyznaczono lotnisko Grigoriewskoje, położone na zachód od Sielc w pobliżu szosy Moskwa - Riazań. Dowódcą eskadry został kpt. pil. Czesław Kozłowski, Polak urodzony w ZSRR. W stosunkowo krótkim czasie zorganizował on eskadrę i już 23 lipca wydał rozkaz o przystąpieniu do szkolenia pierwszej grupy 17 uczniów - pilotów. Eskadrę podzielono na dowództwo i sztab, grupę techniczną i grupę uczniów - pilotów.

W dniu 19 sierpnia 1943 r. ukazał się rozkaz dowódcy 1 Korpusy Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR na podstawie którego eskadra została przeformowana na etat pułku myśliwskiego. Obowiązki dowódcy objął czasowo kpt. pil. Tadeusz Wicherkiewicz. W ostatnich dniach sierpnia 1943 r. pierwsza grupa uczniów - pilotów zakończyła szkolenie podstawowe i rozpoczęła szkolenie na samolotach bojowych.

Ostatnie dni września i pierwsze dni października przyniosły dalsze sukcesy szkoleniowe. Wszyscy piloci - uczniowie pierwszej grupy wylecieli samodzielnie na samolocie bojowym Jak-1.

 

Jak - 1

 

Pierwszymi byli: ppor. Józef Zacharżewski i st. sierż. Ryszard Ber. Wagę tego wydarzenia dla pułku podkreślono nadaniem uczniom - pilotom stopni podoficerskich i tytułów podchorążych. Na lotnisku Grigoriewskoje stawało się ciasno. Z tego powodu drugą i trzecią grupę szkolono na pobliskim lotnisku w Żytowie, zaś podczas roztopów czasowo na moskiewskim lotnisku Kubinka.

W dniu 6 października pułkowi została nadana nazwa "Warszawa". Decyzję wyróżniającą pułk nazwą stolicy lotnicy przyjęli z entuzjazmem. Warszawa była dla nich uosobieniem wszystkiego co najlepsze i pierwszym celem szlaku bojowego zapoczątkowanego w Grigoriewskoje.

Do końca 1943 r. pułk wykonał 12038 lotów szkolnych i szkolno-bojowych w czasie 2851 godzin. 23 lutego 1944 r. przybywa na stanowisko dowódcy 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa" ppłk Jan Tałdykin, doświadczony lotnik i wychowawca. Nowy dowódca z zapałem przystąpił do pracy. Przydzielenie pułkowi dodatkowego lotniska w miejscowości Wołosowo usprawniło znacznie program szkolenia.

Od 9 kwietnia 1944 r. pułk przeszedł na etat bojowy. 28 maja 1944 zakończono szkolenie. W dniu tym żołnierze złożyli przysięgę. 6 czerwca 1944 r. 1 plm "Warszawa" przebazował się na lotnisko Gostomel pod Kijowem, gdzie przebywał do 18 sierpnia. W dniu tym pułk został przebazowany na lotnisko Dys pod Lublinem, zaś 19 sierpnia przeleciał na lotnisko przyfrontowe Zadybie Stare koło Garwolina. Do działań bojowych pułk przystąpił w składzie 39 pilotów oraz 171 żołnierzy i oficerów personelu inżynieryjno - technicznego. Na wyposażeniu pułk posiadał 39 samolotów typu "Jak-1" i jeden samolot łącznikowy PO-2.

 

PO-2

 

Pierwsze zadanie polegało na przeprowadzeniu rozpoznania obrony nieprzyjaciela w rejonie Warki. Zadanie zostało wykonane dnia 23 sierpnia 1944 r. przez dwa samoloty "Ił-2"

 

Ił-2

 

pod osłoną czterech "Jaków" pilotowanych przez ppłk Tałdykina, ppor. Gabisa, kpt. Matwiejewa i chor. Chromego oraz dwóch "Jaków" z radzieckiego 233 plm. Samoloty wróciły bez strat.

W przededniu i pierwszych dniach ofensywy styczniowej odnotowano największe natężenie lotów bojowych. Na przykład dnia 16 stycznia wykonano 44 loty bojowe: 17 stycznia - 13, 18 stycznia - 40, 19 stycznia - 40 (w tym również na osłonę pierwszej w wyzwolonej stolicy defilady wojskowej) i 20 stycznia - 49 wylotów bojowych. W okresie od sierpnia do stycznia pułk wykonał 620 lotów bojowych w czasie 602 godzin. Większość zadań (ok. 86%) przypadła na towarzyszenie samolotom szturmowym, osłonę wojsk i przepraw oraz na rozpoznanie. Podczas wykonywania zadań bojowych piloci pułku piloci stoczyli cztery walki powietrzne i 221 razy atakowali cele naziemne.

Nowym terenem działań bojowych był Wał Pomorski i Kołobrzeg, a bazą działania części pułku od dnia 2 lutego 1945 r. stało się lotnisko w Bydgoszczy . Pierwsze załogi myśliwskie, które przebazowały się musiały startować natychmiast na wykonanie działań bojowych. W bitwach stoczonych o przełamanie Wału Pomorskiego piloci 1 plm "Warszawa" wykonywali różne zadania. Do ważniejszych można zaliczyć: ataki szturmowe na siły i środki nieprzyjaciela w rejonie - Piły, Mirosławca, Złocienia, Lubowa, Glinowa, Ostropola, Szczecinka, Białyboru, Międzyborza i Chojnic, rozpoznanie rejonów - Piły, Wałcza, Kalisza, pomorskiego, Złocieńca, Drawska, Czaplinka, Połczyna Zdroju, Białogardu, Tychowa, Białoboru, Szczecinka, Człuchowa, Przechlewa, Chojnic, Sępolna i Tucholi, ataki na pociągi nieprzyjaciela w rejonach - Lubawa i Brus oraz ataki na hitlerowski transport samochodowy w rejonie Chojnic i Brusy. Realizując zadania wykrycia ugrupowań czołgów artylerii przeciwpancernej i kolumn piechoty nieprzyjaciela, piloci pułku wykonali 124 loty bojowe w czasie 169 godzin. Działania te były ściśle zsynchronizowane z działaniami oddziałów lądowych.

Dnia 13 lutego 19445 r. ginie podczas lotu bojowego ppor. Gościumiński, który został zestrzelony przez hitlerowskiego lotnika w okolicach Ogorzeliny. Następnego dnia nie powrócił z zadania kpt. Oleg Matwiejew. Samolot jego został zestrzelony nad Piłą w momencie, gdy wykonywał atak na kolumnę czołgów.

Od dnia 9 marca 1945 r. pułk działał z lotniska Mirosławiec. Głównym zadaniem była osłona działań lotnictwa szturmowego wspierającego wojska lądowe, prowadzenie "swobodnego polowania" w rejonie Kołobrzegu, rozpoznanie rejonu działań i całego wybrzeża morskiego. Trasy lotów bojowych prowadziły głównie w kierunku: Kołobrzeg i Międzyzdroje.

Ciężka strata dotknęła pułk w dniu 16 marca 1945 r. Podczas wykonywania lotu bojowego zginął śmiercią lotnika dowódca pułku ppłk pil. Jan Tałdykin. Dowództwo pułku objął kpt. pil. Wasyl Gaszyn. Działania na Pomorzu trwały do 13 kwietnia 1945 r. W tym okresie pułk wykonał 213 lotów bojowych w czasie 276 godzin. Piloci stoczyli 8 walk powietrznych oraz przeprowadzili 121 szturmowań niszcząc 2 samochodów, 7 parowozów, 1 pociąg towarowy, 1 jeden samolot transportowy "Ju - 52", 8 pojazdów konnych oraz ok. 4 baterii artylerii. Sukcesy te okupiono stratą 4 doświadczonych pilotów i czterech samolotów "Jak-9".

W dniu 14 kwietnia 1945 r., dla wzięcia udziału w operacji berlińskiej, 1 plm "Warszawa" przebazował się z lotniska Mirosławiec na lotnisko Baranówka, położone 30 km. od Kostrzynia. Sytuacja lotnicza w bitwie o Berlin była bardziej skomplikowana jak w poprzednich operacjach. Chociaż, lotnictwo radzieckie i polskie panowało w powietrzu, to pierwsze dni operacji obfitowały w liczne zacięte walki powietrzne. Hitlerowcy rzucili do walki wszystkie jednostki lotnicze. O natężeniu walk powietrznych świadczyć może fakt, że tylko w okresie od 6 do 20 kwietnia lotnicy radzieccy i polscy stoczyli 841 walk powietrznych.

W okresie operacji berlińskiej pułk wykonywał trzy podstawowe zadania:

  • osłona ugrupowań i przepraw przez Odrę oddziałów 1 Armii WP w rejonach: Starej Odry, Welfen, Flatow, Bornicke,Weklefanz, Orarienbug;
  • ubezpieczenie działania 3 Pułku Lotnictwa Szturmowego na cele położone w rejonach: Bad - Freienwalde, Ferbellin, Dechtow, Neu Ruppin, Rethenow.
  • prowadzenie rozpoznania wojsk nieprzyjaciela głównie na korzyść 1 Armii WP, przez cały okres trwania operacji, od rejonów wyjściowych aż do rzeki Łaby.

Realizację tych zadań pułk rozpoczął 16 kwietnia wykonaniem 12 lotów. W drugim dniu wykonano 10 lotów , w trzecim 88, w czwartym 65 i piątym 59 lotów bojowych. Doskonale spisali się piloci pułku podczas działań bojowych 19 kwietnia 1945 r. W dniu tym stoczyli 6 wal powietrznych i zestrzelili 3 samoloty nieprzyjaciela typu "FW - 190" nie ponosząc strat. Podczas osłony przepraw 10 i 21 kwietnia stoczono 12 walk powietrznych i atakowano wiele celów naziemnych przeciwnika. Przed rozpoczęciem działań bezpośrednio pod Berlinem, pułk przebazował się na lotnisko Lauenberg, położone 40 km na zachód od Odry. W dniu przebazowania, tj. 25 kwietnia, piloci odnieśli dalsze trzy zwycięstwa powietrzne. pierwsze ppor. Haustowicz, drugie chor. Szwarc i trzecie por. Kalinowski. Z lotniska Lausberg pułk działał tylko 4 dni i dnia 29 kwietnia przebazował się na lotnisko Wejlefanz pod Berlinem. Stąd wykonywano głównie zadania osłony szturmowców działających w rejonie Berlina a następnie osłaniano wojska lądowe pod Kremmem i Rupiner kanal. Nad rejonem tym dnia 1 maja odniesiono dwa zwycięstwa powietrzne.

W dniu 2 maja pułk przebazował się na lotnisko Mohtlow. Tutaj właśnie, dnia 4 maja 1945 r. zakończone zostały działania bojowe pułku. Ostatnie zadanie bojowe 1 plm w II wojnie światowej - rozpoznanie rejonu Hawelli wykonali piloci: ppor. Bobrowski, chor. Czownicki, ppor. Haustowicz i ppor. Łobacki. Lotem tym zakończył się szlak bojowy 1 plm "Warszawa". Piloci 1 pułku stoczyli 56 walk powietrznych, w których zestrzelono 9 samolotów hitlerowskich na pewno i 6 prawdopodobnie. Za zasługi położone w walce z faszyzmem oraz ofiarną pracę na froncie żołnierze pułku otrzymali 146 odznaczeń bojowych polskich i radzieckich. Sztandar bojowy pułku odznaczony został Krzyżem Virtuti Militari V Klasy.

9 maja 1945 r. w Dniu Zwycięstwa nad faszyzmem 1 plm "Warszawa" otrzymał rozkaz powrotu do Polski na lotnisko w Bydgoszczy. Rozpoczął się pokojowy okres szkolenia całych zespołów młodych pilotów, techników, mechaników i pozostałych specjalistów lotniczych.

O dużym wyróżnieniu może świadczyć fakt, że pierwsze w naszym kraju przeszkolenie pilotów na samolotach odrzutowych zostało przeprowadzone w 1951 r. w 1 plm "Warszawa". Pierwszymi szkolącymi się pilotami byli: kpt. Wiącek, kpt. Bajczykow, kpt. Gaszyn, kpt. Krepski, kpt. Pniewski, kpt. Tanana, ppor. Iwoń i ppor. Smolnik, a następnymi: ppor. Dobrzeniecki, ppor. Płoszański, ppor. Hermaszewski i inni.

Piloci pułku należeli do twórców wielu nowych ewolucji i szczególnie trudnych szyków pilotażowych na samolotach odrzutowych. Wielu z nich było uczestnikami licznych pokazów lotniczych. Już w 1956 r. kpt. pil. Ryszard Grundman, kpt. pil. Jerzy Figurski i kpt. Dębowski, jako pierwsi piloci wykonali na odrzutowcach zespołowo figury wyższego pilotażu, "Trójka" ta brała udział w pokazach nad lotniskiem Okęcie, a następnie w pokazach lotniczych w NRD w Cottbus i Junchwalde. Wysoko ocenił te pokazy jeden z obserwujących je generałów lotnictwa radzieckiego, mówiąc "to już nie jest latanie, to wirtuozostwo".

W następujących latach "trójka" rozrasta się do "piątki". "dziewiątki", "delty" i "trzynastki", które przez wiele lat zachwycały nas niesłychaną precyzją lotu, złożonością i pięknem. Liczni piloci pułku brali w 1959 r. udział w pierwszej słynnej tafli lotniczej lecącej nad Warszawą.

W latach 60 - tych dostarczono pierwsze w Polsce samoloty MiG-21. Bardzo szybko piloci 1 plm "Warszawa" wyszkolili się na tych nowoczesnych na tamte czasy naddźwiękowych maszynach. Tak jak w okresie międzywojennym, tak i w latach 1945 - 2000 1 plm "Warszawa" był swoistą wizytówką polskiego lotnictwa.

Kolejne pokolenia pilotów i techników wkraczające w pułkową rzeczywistość, wykazywały się mistrzostwem w zawodzie i prawdziwym kunsztem pilotażu. Do historii pułku przechodzą nazwiska takich pilotów jak: kpt. pil. Grundman, por. pil. Pietrzak, por. pil. Dzienisik, por. pil. Kwiatkowski, kpt. pil. Mikiciuk. W ich wykonaniu groty, tafle i rombiki budziły zachwyt we wszystkich krajach ówczesnego Układu Warszawskiego.

W 1989 roku pułk przezbraja się na najnowocześniejsze samoloty MiG-29.

 

MiG-29

 Piloci pułku w rekordowym czasie i jak zwykle po mistrzowsku opanowują technikę latania na nowym sprzęcie. Zwiększała się ilość wizyt zagranicznych, tym razem już z całego świata, a stałym elementem był pokaz pilotażu na MiG-29.

W 1989 r. w pułku rozpoczyna się powrót do kultywowania przedwojennych, lotniczych tradycji 1 pułku lotniczego. Pojawiają się nowe odznaki pułkowe, nalepki i naszywki nawiązujące w swoim wyrazie do chlubnych tradycji. Przełomowym momentem, jednoczącym historię z dniem dzisiejszym stało się Święto Pułku w 1993 r., w trakcie którego rozkazem Ministra Obrony Narodowej 1 plm "Warszawa" stał się legalnym i prawowitym spadkobiercą tradycji określonych eskadr i dywizjonów wywodzących się z przedwojennego 1 pułku lotniczego.

Od dnia 15.05.1993 r. pełna nazwa pułku brzmiała: 1 plm "Warszawa" im. gen. bryg. pil. Stefana Pawlikowskiego. Odwiedzający pułk jego sławni kombatanci tacy jak: płk pil W. Urbanowicz, płk pil. W, Kołaczkowski, płk pil. W. Łokuciewski, płk pil. Król, płk pil. Sidorowicz, gen. pil. S. Skalski czy płk pil. S.Witorzeńć pozostawili na sali tradycji pułku wiele pamiątek i własnoręczne podpisy wyrażające radość z faktu, że 1 plm "Warszawa" kultywował ich tradycje i że oni jako okruchy żywej historii, znaleźli tu swoje miejsce.

DOWÓDCY
1 PUŁKU LOTNICTWA MYŚLIWSKIEGO "WARSZAWA"
W LATACH 1943 - 2000
Stopień Imię i Nazwisko Okres
ppłk Jan Tałdykin 22.02.1944 - 16.03.1945
kpt. Wasyl Gaszyn 23.03.1945 - 24.10.1945
ppłk Tadeusz Wicherkiewicz 24.10.1945 - 20.12.1947
mjr Michał Bujewicz 24.12.1947 - 15.05.1949
ppłk Wasyl Bystrow 16.05.1949 - 15.02.1951
mjr Tadeusz Krepski 16.02.1951 - 11.05.1953
mjr Stefan Płoszański 12.05.1953 - 07.10.1955
ppłk Lucjan Kałkus 08.10.1955 - 20.01.1963
mjr Stanisław Mielczarek 22.01.1963 - 27.06.1964
mjr Ryszard Grundman 28.06.1964 - 11.08.1973
mjr Roman Harmoza 11.08.1973 - 21.12.1977
płk Henryk Agnieszczak 22.12.1977 - 02.01.1984
płk Czesław Biszkowiecki 02.01.1984 - 10.10.1988
ppłk Zenon Kida 08.10.1988 - 11.01.1991
ppłk Lech Majewski 11.01.1991 - 30.09.1993
ppłk Sławomir Dygnatowski 30.09.1993 - 26.02.1998
ppłk Włodzimierz Usarek 26.02.1998 - 31.12.2000
Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych